Arabica ve robusta farkı: Kahve çekirdeği türleri

Kahve bitkisi ve türleri

Kahve, Rubiaceae familyasına ait Coffea cinsinden bir ağaççıktır. Bu cinste yüzden fazla tür tanımlanmıştır, ancak dünya ticaretinin neredeyse tamamı iki türden gelir: Coffea arabica (arabica) ve Coffea canephora (ticari adıyla robusta). Üretimin çok küçük bir kısmını ise Coffea liberica ve onun bir çeşidi kabul edilen excelsa oluşturur.

Uluslararası Kahve Örgütü (ICO) verilerine göre son yıllarda dünya kahve üretiminin kabaca %55–60'ı arabica, %40–45'i robustadır. Bu oran yıldan yıla iklim ve fiyatlara göre değişir.

Arabica ve robusta karşılaştırması

Kafein neden robustada daha fazla?

Kafein, kahve bitkisi için doğal bir böcek kovucudur. Daha sıcak ve alçak bölgelerde yetişen robusta, haşerelere karşı daha fazla kafein üretir. Bu da robustanın hem daha dayanıklı hem de daha acı olmasının nedenlerinden biridir. Arabica ise serin dağ iklimlerinde daha yavaş olgunlaşır; bu yavaş olgunlaşma, çekirdekte daha fazla şeker ve aromatik bileşen birikmesini sağlar.

Fincan başına kafein miktarını merak ediyorsanız kahvede kafein miktarı yazımıza ve günlük kafein hesaplayıcısına göz atın.

Robusta kötü kahve mi?

Robusta uzun süre “düşük kaliteli” kahveyle özdeşleştirildi; çünkü çoğunlukla ucuz hazır kahvelerde ve doldurma amaçlı harmanlarda kullanıldı. Oysa özenle yetiştirilmiş ve işlenmiş “fine robusta” çekirdekleri, kakao, fındık ve baharat notalarıyla oldukça keyifli olabilir.

İtalyan usulü espresso harmanlarında az miktarda robusta, daha kalın bir krema, gövde ve sütle buluşunca kaybolmayan güçlü bir kahve tadı için bilinçli olarak kullanılır. Türkiye'de satılan bazı Türk kahvesi harmanlarında da Brezilya arabicasının yanında robustaya yer verilebilir; paket etiketinde bu bilgi genellikle yazar.

Paket etiketinde neye bakmalı?

• “%100 arabica” ifadesi tek başına kaliteyi garanti etmez; arabica da kötü yetiştirilebilir ya da bayat olabilir.
• Menşe ve bölge bilgisi (örneğin “Etiyopya, Yirgacheffe”) izlenebilirliğin işaretidir.
• Varyete (Bourbon, Typica, Geisha, Caturra gibi) yalnızca nitelikli kahvelerde yazılır ve tat hakkında ipucu verir.
• Kavrum tarihi, türünden bağımsız olarak en önemli bilgilerden biridir. Ayrıntılar için nitelikli kahve nedir yazımıza bakın.

Liberica ve excelsa

Liberica, Batı Afrika kökenli, iri çekirdekli ve oldukça farklı (dumanlı, odunsu, bazen meyvemsi) tatlara sahip bir türdür. Güneydoğu Asya'da, özellikle Filipinler ve Malezya'da yerel olarak tüketilir. Excelsa ise bugün çoğu bilim insanınca liberica'nın bir çeşidi kabul edilir ve harmanlara karakter katmak için kullanılır. İklim değişikliğinin arabica üretimini zorlaştırmasıyla bu türlere ilgi artmaktadır.

Sık sorulan sorular