Türk çayında ölçü mantığı
Türk çayı, iki katlı çaydanlıkta “dem” denilen yoğun bir çay hazırlanıp bardakta sıcak suyla açılarak içilir. Bu yüzden kuru çay miktarı, toplam su miktarına göre değil, ne kadar dem kullanacağınıza göre belirlenir. Açık çay seven bir aile bardağa az dem koyar; koyu çay sevenler ise bardağın yarısından fazlasını demle doldurur.
Hesaplayıcı, demin litresinde yaklaşık 45 g kuru çay bulunduğunu varsayar. Bu değer, “bir litre çaydanlık için 3–4 yemek kaşığı çay” şeklindeki geleneksel ölçüyle uyumludur. Kuru yapraklar bir miktar suyu emdiği için demliğe konan su, hesaplanan demden biraz fazladır.
Nasıl kullanılır?
- 1
Türk çayı ya da diğer çaylar sekmesini seçin.
- 2
Türk çayı için bardak sayısını, bardak boyunu ve dem tercihinizi (açık, tavşan kanı, koyu) girin.
- 3
Sonuçlardaki kuru çay gramını tartın ya da yaklaşık yemek kaşığı karşılığını kullanın. Demliğe yazan miktarda kaynar su ekleyin.
- 4
Zamanlayıcıyı başlatın. Türk çayı için 15 dakika varsayılandır; diğer çaylarda seçtiğiniz türün önerilen süresi otomatik gelir.
Türlerine göre başlangıç değerleri
| Çay | 100 ml için | Su sıcaklığı | Süre |
|---|---|---|---|
| Türk çayı (dem) | ≈ 4–5 g / 100 ml dem | Kaynar (100°C) | 15–20 dk |
| Siyah çay (yaprak) | 1 g | 95–100°C | 3–5 dk |
| Yeşil çay | 1 g | 75–80°C | 2–3 dk |
| Sencha | 2–2,5 g | 70–80°C | 1–1,5 dk |
| Beyaz çay | 1,4 g | 75–85°C | 4–5 dk |
| Oolong | 1,75 g | 85–95°C | 3–5 dk |
| Pu-erh | 1,6 g | 95–100°C | 2–4 dk |
| Rooibos | 1,2 g | 100°C | 5–7 dk |
| Ihlamur, papatya | 0,8 g | 90–95°C | 5–15 dk |
Daha iyi bir demlik için
- Çaydanlığa her seferinde taze soğuk su koyun. Defalarca kaynamış su, çözünmüş oksijenini kaybettiği için çayı düz ve donuk yapar.
- Demliği kaynar suyla çalkalayıp ısıtın; soğuk demliğe dökülen su hızla ısı kaybeder.
- Demlenen çayı ocakta saatlerce bekletmeyin. 30–40 dakikadan sonra dem acılaşmaya ve kararmaya başlar.
- Yüksek rakımlı şehirlerde su daha düşük sıcaklıkta kaynar. Erzurum ya da Kars gibi illerde demleme süresini birkaç dakika uzatmak dengeyi korur. Ayrıntı için kaynama noktası hesaplayıcısına bakın.
Sık sorulan sorular
10 bardak çay için kaç gram çay gerekir?
Tavşan kanı bir dem için 10 ince belli bardakta yaklaşık 18 g kuru çay, yani 3–3,5 silme yemek kaşığı yeterlidir. Koyu çay sevenler 25 g'a kadar çıkabilir.
Türk çayı kaç dakika demlenir?
Kısık ateşte, demlik alt çaydanlığın üzerindeyken 15–20 dakika. Yapraklar dibe çöktüğünde çay genellikle hazırdır.
Tavşan kanı çay nedir?
Bardakta yaklaşık %40 dem ve %60 sıcak suyla elde edilen, kırmızımsı ve berrak renkteki çaydır. Türkiye'de en çok tercih edilen koyuluktur.
Yeşil çay neden acı olur?
En sık nedeni kaynar su kullanmaktır. Yeşil çay 75–80°C suyla 2–3 dakika demlenmelidir; kaynamış suyu 3–4 dakika bekletmek yeterli olur.
Zamanlayıcı ekran kapanınca çalışır mı?
Zamanlayıcı tarayıcı sekmesi açık kaldığı sürece çalışır. Telefonunuzun ekran kilidi bazı tarayıcılarda sayacı duraklatabilir; uzun demlemelerde ekranı açık tutmanızı öneririz.
Kaynaklar ve editoryal not
Değerler başlangıç noktasıdır; kahvenin ya da yaprağın türü, tazeliği, suyunuz ve ekipmanınız sonucu değiştirir. Hata veya eksik gördüğünüz bir bilgiyi iletişim sayfasından bildirebilirsiniz.
Editoryal politikamız →